شکستن دندان های عقب ممکن است ناگهانی و بدون هشدار رخ دهد، مثلا هنگام جویدن غذای سفت یا به دلیل پوسیدگی پنهان. این دندان ها نقش حیاتی در جویدن و خرد کردن غذا دارند و آسیب به آن ها می تواند باعث درد و مشکلات عملکردی شود. ترمیم دندان شکسته عقب با هدف بازگرداندن استحکام و عملکرد طبیعی دندان انجام می شود.
روش های ترمیم دندان شکسته عقب
۱. ترمیم رزینی (باندینگ)
اگر شکستگی کوچک و سطحی باشد، می توان از مواد رزینی همرنگ دندان استفاده کرد. این روش بدون بی حسی یا تراش زیاد انجام می شود و نتیجه طبیعی دارد. مناسب برای لب پر شدن یا شکستگی جزئی است و ماندگاری آن حدود ۳ تا ۵ سال است.
۲. ترمیم دندان شکسته عقب غیر مستقیم (اینله و آنله)
اگر شکستگی بزرگ تر باشد ولی نیاز به روکش کامل نباشد، از روش غیر مستقیم مثل اینله یا آنله برای ترمیم دندان شکسته عقب استفاده می شود. ابتدا قالب دندان گرفته می شود و ترمیم در لابراتوار ساخته شده و روی دندان چسبانده می شود. این روش برای دندان هایی مناسب است که بخشی از تاجشان شکسته اما ساختار اصلی سالم است و معمولاً از سرامیک یا پرسلن ساخته می شود.
۳. روکش گذاری کامل
اگر ترک یا شکستگی بخش زیادی از دندان را دربر بگیرد، برای محافظت از باقیمانده ی دندان از روکش استفاده می شود. روکش همانند یک کلاهک محافظ روی دندان قرار می گیرد و مانع از شکستن بیشتر آن می شود. این روش برای دندان های عقبی مناسب است که در اثر جویدن فشار زیادی را تحمل می کنند و جنس آن می تواند سرامیکی، فلزی یا ترکیبی باشد.
۴. عصب کشی و بازسازی تاج
در مواردی که شکستگی به عصب دندان رسیده باشد، ابتدا درمان ریشه (عصبکشی) انجام می شود تا درد و التهاب برطرف شود، سپس تاج دندان با مواد ترمیمی یا روکش بازسازی می گردد. این روش برای دندان هایی مناسب است که حساسیت یا درد شدید دارند و نتیجه آن حفظ ریشه طبیعی دندان و جلوگیری از کشیدن آن است.
۵. پست و کور (پایه گذاری داخل ریشه)
وقتی بخش زیادی از تاج دندان از بین رفته ولی ریشه هنوز سالم است، دندانپزشک از پایه ای به نام پست درون ریشه استفاده می کند تا ترمیم روی آن سوار شود. سپس دندان بازسازی و با روکش پوشیده می شود. این روش برای ترمیم دندان شکسته عقب مناسب است و مزیت آن استحکام بالا و دوام بیشتر در دندان های عقب است.
۶. جایگزینی دندان با ایمپلنت یا بریج
اگر دندان تا نزدیکی ریشه شکسته باشد و امکان ترمیم آن وجود نداشته باشد، دندان کشیده شده و با یکی از روش های جایگزینی مانند ایمپلنت یا بریج پر می شود. ایمپلنت طبیعی ترین و بادوام ترین روش برای جایگزینی دندان از دست رفته است، در حالی که بریج گزینه ای مقرون به صرفه تر برای پوشش فضای خالی دندان به شمار می رود.
دلایل شکستن دندان های عقب
فشار زیاد هنگام جویدن
دندان های عقب وظیفه خرد کردن غذا را دارند و در هنگام خوردن خوراکی های سفت مثل یخ، ته دیگ یا آجیل با پوست، فشار زیادی به آن ها وارد می شود. اگر دندان ضعیف یا قبلاً ترمیم شده باشد، احتمال ترک یا شکستگی بسیار بالاست.
دندان قروچه یا فشردن دندان ها در خواب
ساییدن یا فشردن دندان ها هنگام خواب باعث سایش شدید و ترک های ریز در دندان های عقب می شود. این ترک ها به مرور عمیق تر شده و ممکن است باعث شکستن دندان شوند.
نداشتن روکش بعد از عصب کشی
دندان های عقبی که عصب کشی شده اند، خاصیت انعطاف خود را از دست می دهند و شکننده تر می شوند. اگر بعد از درمان، با روکش محافظ پوشانده نشوند، در برابر فشار جویدن آسیب پذیر خواهند بود.
پرکردگی های بزرگ یا قدیمی
وقتی بخش زیادی از تاج دندان با مواد ترمیمی پر شده باشد، استحکام دندان کاهش می یابد. در چنین شرایطی حتی فشار معمول جویدن هم می تواند باعث شکستگی شود.
تغییر ناگهانی دمای دهان
خوردن غذاهای خیلی داغ بلافاصله بعد از خوراکی های سرد (مثلاً چای داغ بعد از بستنی) باعث انقباض و انبساط سریع مینای دندان می شود. این تغییر دما در دندان های عقب که سطح وسیع تری دارند، ترک های ریز و در نهایت شکستگی ایجاد می کند.
فرسایش تدریجی در طول زمان
به دلیل استفاده مداوم از دندان های آسیاب در جویدن، مینای آن ها به مرور نازک می شود. با کاهش ضخامت مینا، حتی ضربه ای خفیف هم می تواند باعث لب پریدگی یا شکستگی شود.
تفاوت ترمیم دندان شکسته عقب و جلو چیست ؟
هدف از ترمیم
دندان های جلو: تمرکز اصلی بر زیبایی لبخند و بازسازی ظاهر طبیعی دندان است، چون دندان های جلویی هنگام صحبت و لبخند کاملاً دیده می شوند.
دندان های عقب: هدف بیشتر بر استحکام و عملکرد جویدن است تا ظاهر.
نوع مواد ترمیمی
دندان جلو: معمولاً از کامپوزیت های هم رنگ دندان استفاده می شود تا ترمیم دیده نشود و رنگ آن با سایر دندان ها هماهنگ باشد.
دندان عقب: به دلیل فشار زیاد در هنگام جویدن، از مواد قوی تر و مقاوم تر مثل آمالگام، کامپوزیت فشرده یا روکش های سرامیکی و زیرکونیا استفاده می شود.
روش ترمیم
دندان جلو: در اغلب موارد می توان با روش های ساده تری مثل باندینگ (چسباندن کامپوزیت) یا لمینت ظاهر دندان را اصلاح کرد.
دندان عقب: اگر شکستگی عمیق باشد، معمولاً نیاز به عصب کشی و روکش کامل دارد تا مقاومت دندان حفظ شود.
میزان فشار و استحکام مورد نیاز
دندان جلو: فشار زیادی در جویدن تحمل نمی کنند، پس ترمیم ظریف تر و نازک تر کفایت می کند.
دندان عقب: فشار جویدن در این ناحیه بسیار زیاد است؛ بنابراین ترمیم باید ضخیم تر، مقاوم تر و گاهی همراه با پین یا روکش تقویتی باشد.
زمان و هزینه درمان
دندان جلو: معمولاً درمان سریع تر و ارزان تر است، چون در بیشتر موارد به باندینگ یا ترمیم سطحی نیاز دارد.
دندان عقب: ممکن است چند مرحله درمانی (عصب کشی، قالب گیری، ساخت روکش و نصب) داشته باشد و هزینه بیشتری داشته باشد.
ترمیم دندان شکسته عقب چقدر طول می کشد؟
مدت زمان ترمیم دندان شکسته عقب بستگی به شدت آسیب دارد. شکستگی های سطحی معمولاً در یک جلسه نیم تا یک ساعت با کامپوزیت یا باندینگ ترمیم می شوند. اگر شکستگی عمیق باشد و به عصب رسیده باشد، درمان شامل عصب کشی و روکش است و ممکن است دو تا سه جلسه و حدود یک هفته طول بکشد.
جمع بندی
ترمیم دندان شکسته عقب با هدف بازگرداندن عملکرد طبیعی دندان و جلوگیری از آسیب بیشتر انجام می شود. روش درمان بسته به شدت شکستگی از باندینگ ساده تا عصب کشی و روکش گذاری متغیر است. انتخاب روش مناسب باید با توجه به میزان آسیب، محل شکستگی و نظر دندان پزشک صورت گیرد تا دوام و استحکام دندان حفظ شود.
لطفا در انتها نظرات خود را ثبت کنید. با تشکر
عجب مقاله کاملی! من دندونم یه کم لبپر شده. دکتر گفته میتونم باندینگ کنم یا اینله. کدومش بهتره؟ میترسم دندون عقبه، فشار بیاد دوباره بشکنه.
سلام دوست عزیز! ممنون از شما. حق با شماست، دندون عقب خیلی تحت فشاره. اگه شکستگی کوچولو باشه، باندینگ (چسباندن مواد همرنگ) خوبه. اما اگه شکستگی کمی بزرگتر باشه، اینله مثل یه کلاه فلزی کوچک خیلی قویتر عمل میکنه و چون تو لابراتوار ساخته میشه، خیلی محکمتره و احتمال شکستن دوبارهاش کمتره. حتماً از دکترتون بخواید دقیق اندازه شکستگی رو ببینه و بهترین راه رو پیشنهاد بده.
دندونم عصبکشی شده ولی دکتر میگه حتماً باید روکش بشه. مگه عصبکشی دندون رو نمیکشه؟ چرا روکش اینقدر مهمه؟
سؤال خوبیه! ببینید، عصبکشی مثل این میمونه که درخت رو از درون خالی کنیم؛ ریشهاش هست و نمیفته، ولی ساقه (بدنه دندون) خشک و شکننده میشه. دندونهای عقب هم که کار اصلیشون جویدنه، بدون روکش، زیر فشار سریع میشکنن. روکش مثل یه کلاه ایمنی محکم، دندون شما رو میپوشونه و سالها براتون نگهش میداره. روکش بعد از عصبکشی، نجاتدهنده دندونه!
این روش پست و کور چیه؟ یعنی یه میخ میکوبن تو دندون؟ درد داره؟ من میترسم از این روش!
نه نه، اصلاً ترس نداره! این روش وقتی استفاده میشه که تاج دندون (قسمت رویی) کاملاً پودر شده باشه ولی ریشهاش سالمه. «پست» در واقع یه پایه مقاوم (مثل میله) است که خیلی محکم داخل ریشه قرار میگیره (بدون درد، چون عصب کشی شده). این پایه مثل یه فونداسیون قوی عمل میکنه تا دکتر بتونه ترمیم و روکش رو روش بسازه و دندونتون رو نجات بده.
آیا واقعاً باید بعد از هر عصبکشی روکش کنیم؟ خیلی هزینهاش زیاده!
درک میکنم هزینهاش بالاست، ولی در مورد دندونهای عقب، تقریباً همیشه باید روکش بشه. چون اگه روکش نشه، با یه فشار کوچیک، دندون بدجور میشکنه و مجبور میشید بکشیدش. اون وقت هزینه ایمپلنت (کاشت دندون) چند برابر روکش میشه. پس، روکش رو به چشم سرمایهگذاری برای حفظ دندون طبیعی ببینید.
گفته بودید تو دندون عقب، استحکام مهمتر از زیبای. یعنی روکش دندون عقبیام زشت میشه؟ نمیتونم همرنگ دندون باشه؟
اوه، نه! سوءتفاهم نشه! امروز دگمههای زشت فلزی قدیمی نیست. امروز ما روکشهای فوقالعاده قوی داریم که کاملاً همرنگ دندونهای شما هستن (مثل زیرکونیا). منظور اینه که وقتی دندون عقبه، دندانپزشک اول به فکر قدرت روکش میافته (چون باید فشار جویدن رو تحمل کنه)، بعدش به فکر زیبایی. در نهایت، شما هم دندون قوی و هم دندون زیبا خواهید داشت. خیالتون راحت!