دندان پزشکان همیشه تلاش می کنند دندان طبیعی بیمار را حفظ کنند، چون هیچ جایگزینی به اندازه دندان واقعی عملکرد خوبی ندارد. با این حال، در برخی موارد، دندان به قدری آسیب می بیند که دیگر قابل درمان نیست و کشیدن آن تنها راه برای حفظ سلامت دهان و سایر دندان هاست. علت کشیدن دندان متفاوت است و این عمل یکی از رایج ترین درمان های دندان پزشکی به شمار می رود.
دلایل و علت کشیدن دندان
در این بخش، مهم ترین علت کشیدن دندان که باعث می شود دندان پزشک تصمیم به خارج کردن دندان بگیرد را بررسی می کنیم:
پوسیدگی شدید و غیر قابل درمان
پوسیدگی دندان شایع ترین علت کشیدن آن است. وقتی پوسیدگی به عمق دندان نفوذ می کند و به ریشه یا عصب می رسد، ممکن است عفونت ایجاد شود.
در این شرایط، اگر درمان ریشه (عصب کشی) هم نتواند دندان را نجات دهد، باید دندان خارج شود تا عفونت گسترش نیابد.
پوسیدگی معمولاً به دلیل رعایت نکردن بهداشت دهان، مصرف زیاد قند و مراجعه نکردن منظم به دندان پزشک اتفاق می افتد. در بسیاری از کلینیک ها، بیش از نیمی از موارد کشیدن دندان به همین علت است.
بیماری های لثه (پریودنتیت)
دومین دلیل رایج، بیماری های لثه است. در مراحل پیشرفته ی پریودنتیت، بافت های نگهدارنده ی دندان از بین می رود و استخوان اطراف ریشه تحلیل می رود.
>در نتیجه، دندان ها لق می شوند و حتی در صورت نبود پوسیدگی هم ممکن است دیگر قابل نگهداری نباشند. در چنین مواقعی، کشیدن دندان برای جلوگیری از تخریب بیشتر و گسترش عفونت انجام می شود.
اگر لثه ها مرتب خون ریزی می کنند یا عقب نشینی دارند، مراجعه زود هنگام به دندان پزشک می تواند از این مرحله جلوگیری کند.
شکستگی یا ضربه علت کشیدن دندان
گاهی بر اثر حادثه، تصادف یا ورزش های برخوردی، دندان به طور ناگهانی می شکند.
اگر شکستگی تا ریشه ادامه پیدا کند یا ساختار دندان بیش از حد آسیب دیده باشد، درمان های ترمیمی کارساز نیست و دندان باید کشیده شود.
دندان های جلویی بیشتر در معرض این نوع آسیب هستند، به خصوص در افراد جوان و ورزشکار، و همین موضوع میتواند یکی از علت کشیدن دندان باشد.
دندان نهفته یا نیمه نهفته (مثل دندان عقل)
دندان های عقل معمولاً فضای کافی برای رشد ندارند، به همین دلیل ممکن است به صورت نهفته یا نیمه نهفته باقی بمانند.
این وضعیت می تواند باعث درد، التهاب لثه، بوی بد دهان یا حتی آسیب به دندان های کناری شود.
در چنین مواردی، حتی اگر درد فعلاً وجود نداشته باشد، دندان پزشک ممکن است برای پیشگیری از مشکلات آینده، کشیدن آن را توصیه کند.
ازدحام و بی نظمی دندان ها (درمان ارتودنسی)
یکی از علت کشیدن دندان، آماده سازی فک برای درمان ارتودنسی است.
وقتی فضای فک برای همه دندان ها کافی نباشد، برای مرتب سازی و ردیف شدن دندان ها لازم است یک یا چند دندان حذف شود تا جا برای حرکت بقیه دندان ها باز شود.
این کار معمولاً با برنامه ریزی دقیق ارتودنتیست انجام می شود و به بهبود هماهنگی فک و زیبایی لبخند کمک می کند.
عفونت یا آبسه های مقاوم به درمان
در مواردی، عفونت ریشه یا آبسه دندانی آن قدر پیشرفته است که حتی پس از درمان های عصب کشی یا مصرف آنتی بیوتیک برطرف نمی شود.
برای جلوگیری از گسترش عفونت به فک یا سایر بافت ها، دندان باید کشیده شود.
در این شرایط، تأخیر در درمان می تواند خطرناک باشد و حتی به عفونت استخوان (استئومیلیت) یا تب شدید منجر شود.
کیست ها، تومور ها و ضایعات اطراف ریشه از علت های کشیدن دندان
در برخی موارد نادر، وجود کیست یا توده های غیر طبیعی اطراف ریشه ی دندان باعث می شود که کشیدن آن لازم باشد.
زیرا باقی ماندن چنین دندانی می تواند روند درمان جراحی یا برداشتن ضایعه را مختل کند.
دلایل پزشکی یا درمانی خاص در علت کشیدن دندان
برخی بیماران مبتلا به بیماری های خاص، مانند مشکلات سیستم ایمنی یا تحت درمان های خاص، نیاز دارند قبل از شروع درمان، دندان های مشکل دار شان کشیده شود تا احتمال عفونت بعدی به حداقل برسد.
مراحل انجام آن بعد از علت کشیدن دندان
اگر چه موضوع اصلی ما علت کشیدن دندان است، آشنایی با روند انجام آن نیز مفید خواهد بود:
۱. معاینه و عکس برداری
دندان پزشک ابتدا با معاینه و رادیوگرافی (عکس دندان) وضعیت ریشه و استخوان را بررسی می کند تا بهترین روش را انتخاب کند.
۲. بی حسی موضعی در زمان علت کشیدن دندان
برای جلوگیری از درد، بی حسی موضعی تزریق می شود. در موارد خاص ممکن است بی حسی عمومی یا آرام بخشی نیز استفاده شود.
۳. خارج کردن دندان
با ابزارهای مخصوص، دندانپزشک دندان را به آرامی از محل خارج می کند. اگر دندان نهفته یا چند ریشه ای باشد، ممکن است به صورت تکه تکه خارج شود؛ این وضعیت معمولاً یکی از علت کشیدن دندان به شمار می رود.
۴. بخیه و مراقبت پس از عمل در روند علت کشیدن دندان
محل کشیده شدن دندان تمیز می شود و در صورت نیاز بخیه زده می شود. سپس بیمار باید طبق دستور پزشک از دهان مراقبت کند تا لخته ی خون در محل زخم شکل بگیرد و روند ترمیم طبیعی طی شود.
جمع بندی:
حفظ دندان همیشه اولویت دندانپزشک است، اما گاهی کشیدن آن تنها راه درمان است. کشیدن دندان شاید نا خوشایند به نظر برسد، اما در بعضی موارد بهترین تصمیم برای حفظ سلامت دهان است. پوسیدگی زیاد، بیماری لثه، شکستگی شدید، دندان عقل نهفته و شلوغی دندان ها از دلایل اصلی علت کشیدن دندان هستند. با مسواک زدن منظم، استفاده از نخ دندان و فلوراید، و مراجعه دوره ای به دندانپزشک می توان از بیشتر موارد کشیدن دندان جلوگیری کرد.
در نهایت، کشیدن دندان پایان کار نیست؛ بلکه می تواند شروعی برای درمان های جدید مثل ایمپلنت یا بریج باشد تا لبخند و سلامت دهانتان دوباره برگردد.
ممنون میشیم نظرات خود را ثبت کنید.
عالیه که اولویت دندانپزشکا حفظ دندونه! اما واقعاً چقدر باید صبر کرد تا بالاخره بگیم این دندون دیگه نجاتناپذیرشده؟ یک مرز مشخص برای پوسیدگی شدید غیرقابل درمان وجود داره؟
سوال خیلی کلیدی پرسیدید! مرز مشخص اینجاست: وقتی عفونت به حدی برسه که استخوان اطراف ریشه رو به شکل گسترده تخریب کرده باشه، یا خود دندان بر اثر پوسیدگی، دیوارههای حمایتی حیاتیش رو از دست داده باشه (مثلاً در حد یک پوسته نازک باقی مونده باشه). در این شرایط، حتی با بهترین عصبکشی هم نمیشه یک پایه محکم برای روکش ایجاد کرد. هدف ما جلوگیری از تبدیل شدن یک مشکل موضعی به یک بحران گستردهتره!
دندان عقل نهفته واقعاً کابوسه! برای پیشگیری از مشکلاتش، از چه سنی باید برای چکاپ دندان عقل اقدام کنیم؟ اگه الان دردی ندارم، چطور مطمئن بشم که به دندان کناری آسیب نمیزنه؟
این بهترین کاریه که میتونید انجام بدید: پیشگیری فعال! توصیه میشه اولین عکس رادیوگرافی پانورامیک برای ارزیابی وضعیت دندانهای عقل، در سن ۱۷ تا ۲۰ سالگی گرفته بشه. در این سن، ریشهها هنوز کاملاً رشد نکردهاند و اگر نیاز به کشیدن باشه، جراحی خیلی سادهتر و دوره نقاهت کوتاهتره. اگه دندانپزشک در عکس، زاویه بد یا فضای ناکافی ببینه، توصیه به کشیدن پیشگیرانه میده.
دومین علت، یعنی بیماری لثه، واقعاً شوکهکننده است! چطور میشه فهمید که لق شدن دندان از کی شروع شده و قبل از اینکه دیر بشه چطور جلوش رو بگیریم؟
حق با شماست، بیماری لثه (پریودنتیت) بیسروصدا دندانها رو به نابودی میکشه! اولین نشانهها معمولاً خونریزی لثه هنگام مسواک زدن یا نخ دندان کشیدن و یا بوی بد دهان مقاوم است. اما برای فهمیدن لق شدن، دندانپزشک با ابزاری به نام پروب پریودنتال عمق شیار لثه رو اندازهگیری میکنه. خبر خوب اینه که با جرمگیری عمیق (کورتاژ) و رعایت بهداشت فوقالعاده، در مراحل اولیه میشه پیشرفت بیماری رو متوقف کرد!
یکی از اقوام من مجبور شد برای ارتودنسی دندانهای سالمش رو بکشه! آیا کشیدن دندان سالم برای درمان ارتودنسی، در بلندمدت ضرر نداره؟
این یک دغدغه کاملاً منطقیه! اما این کار یک درمان دقیق و علمیه. وقتی فضا کمه، ردیف کردن دندانها بدون کشیدن، باعث بیرونزدگی دندانها از استخوان فک و یا جلو آمدن بیش از حد لبها میشه. کشیدن یک یا چند دندان با هدف ایجاد فضای کافی، تضمین میکنه که دندانها در موقعیت ایدهآل و پایدار در استخوان قرار بگیرند. پس، این یک قربانی کوچک برای یک لبخند زیبا و ماندگار با ساختار فکی سالم است.
در بخش شکستگی دندان، اشاره کردید که در ورزشهای برخوردی این اتفاق میفته. آیا استفاده از محافظ دهان واقعاً تا این حد میتونه جلوی شکستگیهایی که تا ریشه میرن رو بگیره؟ به نظرم خیلیها جدیش نمیگیرن!
این یک نکته حیاتیه! بله، محافظ دهان یک ابزار نجاتدهنده است. Mouthguard با جذب و توزیع نیروی ضربه، نه تنها از شکستگی تاج دندان جلوگیری میکنه، بلکه جلوی آسیبهای جدیتر مثل شکستگی ریشه، جابجایی دندان و حتی ضربه مغزی خفیف رو هم میگیره. به خصوص برای ورزشهایی مثل بسکتبال، فوتبال و رزمی، استفاده از محافظ دهان باید یک قانون باشد تا از نیاز به درمانهای پرهزینه و دردناک جلوگیری بشه.