کشیدن دندان یکی از درمان های رایج دندانپزشکی است که معمولاً برای دندان های خراب یا عفونی انجام می شود. این کار ساده است، اما اگر مراقبت های بعد از کشیدن دندان رعایت نشود، ممکن است عفونت، خونریزی یا درد طولانی ایجاد شود. با رعایت چند نکته ساده، زخم سریع تر ترمیم می شود و از بروز مشکلات بعدی جلوگیری خواهد شد.
کنترل خونریزی و تشکیل لخته
بعد از کشیدن دندان، دندان پزشک یک گاز استریل روی محل زخم قرار می دهد. بهتر است حدود ۳۰ تا ۶۰ دقیقه آن را در دهان نگه دارید تا خونریزی متوقف شود و لخته تشکیل گردد. در این مدت از صحبت کردن زیاد، تف کردن، شستن دهان یا مکیدن نی خودداری کنید، چون ممکن است لخته جدا شود و روند ترمیم به تأخیر بیفتد. اگر پس از گذشت چند ساعت هنوز خونریزی ادامه داشت، می توانید گاز تمیز جدیدی را روی محل بگذارید و کمی فشار دهید. در صورتی که خونریزی تا روز بعد ادامه پیدا کرد، حتماً به دندانپزشک مراجعه کنید تا بررسی دقیق تری انجام شود.
کنترل درد و تورم از مراقبت های بعد از کشیدن دندان
بعد از رفع بی حسی، احساس درد در محل دندان طبیعی است. بهتر است طبق تجویز پزشک از مسکن هایی مانند ایبوپروفن یا استامینوفن استفاده کنید و دارو ها را سر ساعت مصرف کنید تا درد شدید نشود.
برای کاهش تورم، می توانید از کمپرس سرد (یخ پیچیده در پارچه) روی گونه در سمت دندان کشیده شده استفاده کنید. هر بار حدود ۲۰ دقیقه یخ بگذارید و ۲۰ دقیقه استراحت دهید.
بعد از گذشت یک تا دو روز، در صورتی که ورم کمتر شد، می توانید از کمپرس گرم و مرطوب استفاده کنید تا عضلات آرام تر شوند. توجه کنید که لمس کردن محل زخم یا فشار دادن آن با زبان باعث تحریک بافت و تأخیر در بهبودی می شود.
تغذیه و خوردن پس از کشیدن دندان
رژیم غذایی مناسب
از مراقبت های بعد از کشیدن دندان در چند ساعت اول، تنها از مایعات سرد یا ولرم استفاده کنید. نوشیدنی های داغ، گازدار و نوشیدن با نی می تواند لخته را از بین ببرد. تا ۲۴ ساعت اول بهتر است غذا های نرم مثل سوپ صاف، پوره سیب زمینی، ماست یا ژله مصرف کنید.
از روز دوم می توانید غذا های نیمه جامد بخورید، اما هنوز باید از غذا های سفت، ترد یا دانه دار (مثل آجیل، چیپس، برنج دانه دار یا ذرت) پرهیز کنید چون ممکن است ذرات آن وارد حفره دندان شود. غذا ها را با سمت مخالف دندان کشیده شده بجوید تا به زخم فشار وارد نشود.
بهداشت دهان بعد از کشیدن دندان
در ۲۴ ساعت اول نباید محل زخم را مسواک بزنید یا از نخ دندان استفاده کنید.
از روز دوم به بعد می توانید دندان های دیگر را با ملایمت مسواک بزنید اما مراقب باشید به محل زخم ضربه نزنید.
از روز دوم یا سوم می توانید روزی دو تا سه بار دهانتان را با آب نمک ولرم و ملایم بشویید. کافی است کمی نمک را در آب حل کرده و بدون فشار زیاد، محل را آبکشی کنید.
از دهان شویه های الکلی یا قوی در روز های اول استفاده نکنید، چون باعث سوزش و التهاب زخم می شوند.
در مراقبت های بعد از کشیدن دندان، سیگار و قلیان نیز تا چند روز ممنوع است، زیرا جریان خون را کاهش می دهند و باعث تأخیر در ترمیم زخم می شوند.
علائم هشدار دهنده پس از مراقبت های بعد از کشیدن دندان
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنیم؟
در حالت عادی درد، تورم خفیف و کمی خونابه طبیعی است، اما در صورت مشاهده ی علائم زیر باید سریعاً به دندان پزشک مراجعه کنید:
- خونریزی زیاد که بیش از ۲۴ ساعت ادامه داشته باشد
- درد شدید که با دارو تسکین پیدا نکند
- تورم یا کبودی که بعد از دو روز بیشتر شود
- بوی بد دهان یا ترشح چرکی از محل زخم
- تب، لرز یا احساس ضعف
- بی حسی طولانی در لب یا زبان
در مراقبت های بعد از کشیدن دندان، اگر با درد شدید یا تأخیر در بهبود زخم مواجه شدید، ممکن است عفونت یا عارضه ای مانند «حفره خشک» به وجود آمده باشد و نیاز به درمان فوری داشته باشید.
جمع بندی
رعایت مراقبت های بعد از کشیدن دندان به ترمیم سریع تر و جلوگیری از عوارض کمک زیادی می کند. مهم ترین نکته، حفظ لخته خون در محل زخم و جلوگیری از تحریک آن است. در کنار آن، مصرف دارو ها طبق تجویز، رژیم غذایی نرم، رعایت بهداشت دهان و پرهیز از دخانیات، روند بهبود را سریع تر می کند.
اگر هر علامت غیر طبیعی مانند درد شدید، خونریزی مداوم یا تورم زیاد مشاهده کردید، مراجعه به دندان پزشک ضروری است. با رعایت همین توصیه های ساده می توانید بدون دردسر دوران نقاهت را پشت سر بگذارید و لبخند سالم خود را حفظ کنید.
می توانید مقاله علت کشیدن دندان و مراحل آن هم مطالعه کنید.
مقاله تون خیلی عالی بود
سلام. این نکته در مورد حفظ لخته خون واقعاً کلیدی بود. من قبلاً نمیدانستم که تف کردن یا نوشیدن با نی میتواند لخته را از بین ببرد و باعث دردسر شود. آیا لخته شدن خون در واقع همانند چسب عمل میکند که زخم را ترمیم میکند؟
سلام بر شما! بله، دقیقاً! لخته خون مثل یک “باند طبیعی” عمل میکند که نه تنها خونریزی را متوقف میسازد، بلکه مهمتر از آن، نقش یک پایه و داربست را برای بافتهای جدید ایفا میکند. جدا شدن این لخته (که به آن “حفره خشک” یا Dry Socket میگویند) میتواند باعث قرار گرفتن استخوان در معرض هوا شود و درد بسیار شدید ایجاد کند. به همین دلیل تا چند روز اول، به شدت از مکیدن، تف کردن و سیگار کشیدن پرهیز کنید.
ممنون از توضیحات کامل. من همیشه گیج میشدم که برای ورم ناشی از جراحی باید از گرمایش استفاده کنم یا سرمایش؟ اینکه اول کمپرس سرد و بعد از ۲ روز گرم پیشنهاد کردید، بسیار واضح بود. آیا کمپرس گرم هم کمکی به کاهش ورم میکند یا فقط برای آرامش عضلات است؟
سوال عالیای است! در فاز اولیه (۲۴ تا ۴۸ ساعت اول)، هدف کمپرس سرد است که با انقباض عروق، ورم و خونریزی داخلی را به حداقل برساند. اما بعد از گذشت ۴۸ ساعت، ورم تثبیت شده و هدف تغییر میکند. کمپرس گرم و مرطوب در این مرحله به افزایش جریان خون در آن ناحیه کمک میکند که برای دفع مایعات تجمع یافته (ادما) و آرامش عضلات و بهبود سریعتر بافت بسیار مؤثر است.
در قسمت تغذیه اشاره کردید که از غذاهای دانهدار، ترد و سفت پرهیز کنیم. من قبلاً کشیدم و ذرات برنج یا دانههای کنجد چسبیده به محل زخم واقعاً آزاردهنده بود. اگر به طور ناخواسته یک ذره غذا وارد حفره دندان شد، چکار باید بکنیم؟ آیا آب نمک زدن کافی است؟
حق با شماست، این اتفاق شایع و آزاردهنده است. بهترین کار پیشگیری و استفاده از غذاهای کاملاً نرم و یکدست است (مثل پوره، ماست یا سوپ صاف). اگر ذرهای وارد شد، توصیه میشود از فشار دادن یا دستکاری کردن آن خودداری کنید. به جای آن، از روز دوم به بعد، با شستشوی بسیار ملایم با آب نمک ولرم (فقط نگه داشتن و رها کردن آب نمک، نه غرغره یا فشار!) سعی کنید آن را خارج کنید. اگر موفق نشدید و اذیت شدید، حتماً به دندانپزشک مراجعه کنید تا با سرنگ مخصوص، آن را به آرامی برای شما شستشو دهد.
واقعاً سخت است که ۲۴ ساعت مسواک نزنیم! اگر در این مدت بوی دهان گرفتیم یا احساس کردیم دندانهای دیگر کثیف شدهاند، میتوانیم اطراف زخم را به آرامی با انگشت پاک کنیم یا فقط آبکشی ساده کنیم؟
دغدغهی به جایی است! ممنوعیت ۲۴ ساعته فقط برای مسواک زدن محل زخم است. برای حفظ بهداشت کلی دهان، میتوانید: ۱. دندانهای دیگر را با احتیاط بسیار و بدون نزدیک شدن به محل زخم مسواک بزنید. ۲. از شستشوی بسیار ملایم با آب خالص یا آب نمک (بدون تف کردن و فشار) برای تازه کردن محیط دهان استفاده کنید. ۳. میتوانید مسواک زدن را با پد گاز یا پنبه تمیز آغشته به آب جایگزین کنید و به آرامی دندانهای دیگر را پاک کنید. اما به هیچ وجه به محل جراحی دست نزنید.
در این بخش ذکر شده که اگر درد با دارو تسکین پیدا نکند باید به پزشک مراجعه کنیم. منظور از درد غیرعادی و شدید چقدر است؟ آیا اگر بعد از سه روز هم هنوز به مسکن نیاز داشتیم، نگرانکننده است؟
این یک معیار مهم برای تشخیص عارضه «حفره خشک» است. نیاز به مسکن خفیف تا چند روز طبیعی است. منظور از درد غیرعادی در واقع دردی است که: ۱. به طور ناگهانی بعد از چند روز بهتر شدن، شدت میگیرد. ۲. با مصرف مسکنهای تجویزشده (مثلاً ایبوپروفن یا استامینوفن) اصلاً آرام نمیشود. ۳. به جای اینکه فقط در محل دندان باشد، به گوش، شقیقه یا گردن همان سمت سرایت کند. اگر بعد از ۳-۴ روز درد به شدت روز اول بود و با دارو کنترل نمیشد، قطعاً باید برای بررسی احتمال حفره خشک به دندانپزشک مراجعه کنید.